Kredi Derecelendirme Kuruluşları( S&P, FİTCH, MOODY’S )

Kredi Derecelendirme Kuruluşları( S&P, FİTCH, MOODY’S )
30 Nisan 2019 tarihinde eklendi, 222 kez okundu.

Uluslararası yatırımcılar yatırım yapacakları ülkeleri seçerken kredi derecelendirme kuruluşları notları önemli bir yere sahiptir. Bu anlamda dış yatırımcılar parasını yatıracak ülkenin ekonomik ve siyasi durumuna bakarlar ve ülkede istikrar ararlar. Kredi derecelendirme kuruluşları bu noktada devreye girer. Ülkeler bu kuruluşlarla anlaşma yapar ve çok basit bir dille ‘gel beni denetle der’. Kredi değerlendirme şirketlerinin vermiş oldukları notlar ülkelerin veya şirketlerin aralarında yapacakları borçlanmalara yön vermektedir. Ülkelerin birbirlerine verecekleri borç miktarını belirlemek açısından kredi derecelendirme kuruluşlarının vermiş oldukları notlar referans niteliği taşımaktadır. Dünyadaki en önemli kerdi derecelendirme kuruluşları Standart & Poors, Moody’s ve Fitch Ratings’ dir. Bu yazımızda bu kuruluşların kısaca tarihsel gelişimi, ülkemiz açısından önemi, notların anlamı ve eleştirildikleri noktaları inceleyeceğiz.

Kredi Derecelendirme Kuruluşlarının Tarihsel Süreci

1837-1841 arasındaki ABD ekonomisindeki çöküşün ardından, şirketlerin verdiği sözleri yerine getirememesine ilişkin bir “Kredi Notu” uygulaması L. Tappan tarafından başlatılmış ve devamında 1900 yılında John Moody adındaki bir iş adamı, Amerikada’ ki şirket bilgilerini içeren basit bir el kitabı yayınlayarak yatırımcı tercihlerine yön vermiştir. 1909 yılında ise Moody, şirketlerin borçlarına “A”, “B” ve “C” gibi harfler vererek derecelendirmiştir. Böylelikle ilk derecelendirme faaliyeti başlamış oldu ve 1913 yılında Fitch, şirketlerin performansını değerlendiren bir şirket kurarak, ilk kredi derecelendirme kuruluşunu kurmuş oldu ve devamında 1941’de kurulan S&P, günümüzde en etkin üç kuruluş olmuştur. Bu üç kuruluşun kredi değerlendirme ölçütleri farklı olsa da yatırımcıların birleştiği nokta; “derecelendirme faaliyeti sonucunda verilen not bir görüş, düşünce veya ifade” belirtir. Buda demek oluyor ki bu kuruluşların verdiği notlarla sınıfta kalırız ya da geçeriz.

Kredi Derecelendirme Kuruluşları Notlarının Anlamı

Ülke Kredi Notu Nasıl Verilir?

Ülkelerin kredilendirme notu, yatırım ortamının risk durumunu ifade eder. Kuruluşlar bu notları verirken ülkedeki birçok değişkeni göz önünde bulundururlar. Bu kuruluşlar; Merkez Bankasının bağımsızlığı, dış politikadaki gelişmeler, ülkenin büyüme potansiyeli ve ekonomik istikrarı, işsizlik oranı, ülke liderlerin durumu gibi kriterleri değerlendirerek notlarını ona göre açıklar. Yabancı yatırımcı da ülkelerin bu durumlarını göz önünde bulundurarak ülkelerin ileriye dönük durumları hakkında bilgi sahibi olur ve yatırımlarına karar verirler. Örneğin A çok iyi, B idare eder denilebilir.

Kredi Derecelendirme Kuruluşlarına Gelen Eleştiriler

Bu üç kuruluş 1997 Asya, 1998 Rusya ve en önemlisi 2008 ABD mortgage ( ev kredisi ) krizlerini tahmin edememişlerdir ve yatırımcılar zarara uğramışlardır.Bu üç büyük kuruluşun krizleri öngörememesi ciddi anlamda eleştirilerin odağı haline gelmiştir. Bu eleştirileri madde madde yazarsak;

  • Kredi notunu vermede şeffaf olmama,
  • Piyasa göstergelerinin geriden takip edilmesi,
  • Piyasada olumsuz algı yaratma,
  • Ülkeleri denetleyebilme fakat kendileri denetlenememekte ve verdiği olumsuz raporlardan sorumlu tutulmama,
  • Not kriterlerini açıklamama,
  • Açık ve şeffaf olmamaları,
  • Politik karar vermeleri,

Gibi durumlardan dolayı ülkeler ve yatırımcılar alternatif yöntemlere yönelmişlerdir. Fakat yine de özellikle bu üç kuruluş dünya piyasalarında hâlihazırda söz sahibidir.

Türkiye’ nin Kredi Derecelendirme Süreci Nasıl Başladı?

Türkiye gelişmekte olan ülkeler sınıfındadır. 1990 yılına kadar kredi derecelendirme kuruluşları gelişmekte olan ülkelere not vermemekte idi. Dolayısıyla Türkiye 1991 yılında derecelendirilmeye başlandı. 1988 yılından sonra ülkemize yabancı yatırımcı gelmeye başladı ve sermaye hareketliliği serbest hale geldi. Türk şirketler dünya tahvil piyasasına girmeye başladıktan sonra ülkemizin kredi derecelendirmesi de başlamış oldu. Fakat ülkemizin bu kuruluşlarla arası pekiyi olmadı. Bazen verdikleri notlarda tutarsızlıklar olmakta birinin verdiği not diğeriyle uyuşmamaktadır. Örneğin Türkiye’nin 2013 yılı sonu itibariyle kredi notu, Fitch ve Moody’s için eş düzeyde iken, 2013 soru itibariyle görünümleri; Fitch durağan (24 Ekim), S&P durağan (22 Kasım) ve Moody’s durağan (2 Aralık)olarak açıklamışlardır. Bu durum ülkemiz açısından olumsuz hava yaratmaktadır.

Bir önceki yazımız olan Kefillikte Eş Rızası Şartı başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git